Andrew LangFortunatus en zijn portemonnee

BokRobot leeseditie

Boeken

Gratis

Fortunatus en zijn portemonnee

Fortunatus and his Purse

Andrew Lang

20 pagina's
Gedraaid: 2026-09-11 23:06BokRobot · Pagina 1 / 21

Er was eens in de stad Famagosta op het eiland Cyprus een rijke man die Theodorus heette. Hij had alles wat hij zich maar kon wensen, en een vrouw en een kleine zoon van wie hij veel hield. Hij had dus alle reden om het gelukkigste mens ter wereld te zijn. Maar helaas, na een tijdje werd hij van alles moe en moest hij nieuwe genoegens zoeken. Als mensen zo zijn, loopt het meestal op dezelfde manier af, en voordat Fortunatus (want zo heette de jongen) tien jaar oud was, had zijn vader al zijn geld opgemaakt en was er geen stuiver meer over.

BokRobot · Pagina 2 / 21

Maar hoewel Theodorus zo dwaas was, was hij toch niet helemaal zonder verstand, en hij begon meteen te zoeken naar werk. Zijn vrouw, in plaats van hem te beschuldigen, stuurde de bedienden weg, verkocht de mooie paarden en deed al het huishoudelijke werk zelf, zelfs het wassen van de kleren van haar man en haar zoon.

Zo ging de tijd voorbij totdat Fortunatus zestien jaar oud was. Op een dag, toen ze aan het avondeten zaten, zei de jongen tegen Theodorus: «Vader, waarom ziet u er zo somber uit? Vertel me wat er mis is, dan kan ik u misschien helpen.»

BokRobot · Pagina 3 / 21

«Ach, mijn zoon, ik heb goede redenen om somber te zijn. Had ik er niet geweest, dan had u nu allerlei plezier gehad, in plaats van hier in dit kleine huisje opgesloten te zitten.»

«Ach, maak u geen zorgen,» antwoordde Fortunatus, «het is tijd dat ik zelf wat geld begin te verdienen. Natuurlijk heb ik nooit een vak geleerd. Maar er moet toch iets zijn wat ik kan doen. Ik ga naar het strand om erover na te denken.»

Al heel gauw – voordat hij het verwachtte – kreeg hij een kans, en Fortunatus, die een verstandige jongen was, greep die meteen. De functie die hem werd aangeboden was die van page bij de graaf van Vlaanderen. Toen de dochter van de graaf ging trouwen, werden er grote feestelijkheden gehouden ter ere van haar, en in enkele riddertoernooien had Fortunatus het geluk de prijs te winnen. Deze prijzen, samen met geschenken van de heren en dames aan het hof die hem mochten om zijn vriendelijke aard, zorgden ervoor dat Fortunatus zich behoorlijk rijk voelde.

BokRobot · Pagina 4 / 21

Hoewel hij door de aandacht die hij kreeg niet overmoedig werd, wekte die wel jaloezie bij enkele andere pachters aan het hof. Een van hen, genaamd Robert, bedacht een plan om zich van Fortunatus te ontdoen. Hij vertelde de jonge man dat de graaf een afkeer van hem had ontwikkeld en van plan was hem te doden. Fortunatus geloofde het verhaal, pakte zijn mooie kleren en geld in en sloop voor zonsopgang weg.

Hij reisde naar vele grote steden en leefde goed, maar omdat hij vrijgevig was en niet wijzer dan de meeste jongeren van zijn leeftijd, was hij al snel zonder geld. Net als zijn vader begon hij toen te denken aan werk en trok hij door de helft van Bretagne op zoek ernaar.

BokRobot · Pagina 5 / 21

Niemand leek hem te willen hebben, en hij zwierf van plaats naar plaats totdat hij zich in een dicht bos bevond zonder paden en met weinig licht. Daar bracht hij twee hele dagen door zonder iets te eten en met zeer weinig water om te drinken.

Hij ging eerst in één richting, toen in een andere, maar vond nooit de weg terug. De eerste nacht sliep hij goed en was te moe om bang te zijn voor mensen of dieren. Maar toen het donker voor de tweede keer viel en er ver weg gemurmel te horen was, werd hij bang en keek hij om naar een hoge boom waar hij veilig was voor vijanden.

BokRobot · Pagina 6 / 21

Nauwelijks had hij zich goed in een van de takken gezet, of een leeuw kwam naar een bron die uit een rots vlak bij de boom opwelt, ging liggen en dronk gulzig.

Dat was al erg genoeg, maar leeuwen klimmen per slot van rekening niet in bomen, en zolang Fortunatus in de boom bleef, was hij veilig. Maar nauwelijks was de leeuw uit het zicht, of een beer nam zijn plaats in, en beren, dat wist Fortunatus maar al te goed, klimmen in bomen.

Zijn hart sloeg hard, en niet zonder reden, want toen de beer zich omdraaide, keek hij op en zag Fortunatus!

BokRobot · Pagina 7 / 21

In die tijd droeg elke jonge man een zwaard aan zijn riem, en die gewoonte kwam Fortunatus goed van pas. Hij trok zijn zwaard, en toen de beer binnen een meter afstand kwam, stak hij heftig toe.

De beer, wild van pijn, probeerde te springen, maar de tak waarop hij stond brak onder zijn gewicht, en hij viel zwaar naar de grond. Toen daalde Fortunatus van de boom (nadat hij zich eerst had verzekerd dat er geen andere wilde dieren in de buurt waren) en doodde hem met één enkele slag.

BokRobot · Pagina 8 / 21

Hij dacht net dat hij een vuur zou aansteken en zich een stevige maaltijd van berenvlees zou bereiden – wat niet zo slecht is – toen hij een prachtige vrouw naast zich zag staan. Ze leunde tegen een wiel, en haar ogen waren verborgen door een oogbindel.

«Ik ben Vrouwe Fortuna,» zei ze. «En ik heb een geschenk voor je. Zal het wijsheid zijn, kracht, een lang leven, rijkdom, gezondheid of schoonheid? Denk goed na, en zeg me wat je wilt.»

Maar Fortunatus, die de waarheid van het gezegde «Het is moeilijk om na te denken op een lege maag» had ervaren, antwoordde snel: «Goede vrouwe, geef me overvloedige rijkdom, zodat ik nooit meer zo hongerig zal zijn als nu.»

BokRobot · Pagina 9 / 21

En de vrouw stak een portemonnee naar voren en vertelde hem dat hij alleen maar zijn hand erin hoefde te steken, en hij en zijn kinderen zouden altijd tien gouden munten vinden. Maar wanneer ze dood waren, zou het geen magische portemonnee meer zijn.

Bij dit nieuws raakte Fortunatus buiten zinnen van vreugde en kon hij nauwelijks woorden vinden om de vrouw te bedanken. Maar ze zei dat het beste wat hij kon doen, was de weg uit het bos vinden, en voordat ze afscheid nam, wees ze hem de weg.

BokRobot · Pagina 10 / 21

Hij liep die weg zo snel als zijn zwakte het toeliet, totdat een welkome lichtflits in de verte aangaf dat er een huis in de buurt was. Het bleek een herberg te zijn, maar voordat hij naar binnen ging, vond Fortunatus dat hij zich moest verzekeren dat de vrouw de waarheid had gesproken, en hij haalde de portemonnee tevoorschijn en keek erin.

En inderdaad, daar lagen de tien gouden munten, glanzend en blinkend. Toen ging Fortunatus dapper de herberg binnen en bestelde meteen een goede maaltijd, want hij had enorme honger, en hij vroeg om de beste wijn van het huis.

BokRobot · Pagina 11 / 21

En hij maakte zich zo weinig zorgen over wat hij uitgaf, dat iedereen dacht dat hij een groot heer was, en zich haastte om hem te dienen zodra hij riep.

Na een nacht in een zacht bed voelde Fortunatus zich zoveel beter dat hij zijn gastheer vroeg of hij hem enkele dienaren kon bezorgen en hem kon vertellen waar hij goede paarden kon krijgen. Het volgende was het aanschaffen van mooie kleren, en vervolgens het huren van een groot huis waar hij grote feesten kon geven voor de adel en de mooie dames die in de kastelen in de omgeving woonden.

BokRobot · Pagina 12 / 21

Op deze manier verdween een heel jaar snel voorbij, en Fortunatus was zo bezig met het vermaak dat hij zelfs geen moment dacht aan zijn ouders, die hij op Cyprus had achtergelaten. Maar hoewel hij zorgeloos was, was hij niet gemeen.

Zodra het hem te binnen schoot dat zij bestonden, begon hij een reis voor te bereiden om hen te bezoeken. Omdat hij niet graag alleen was, zocht hij naar iemand die ouder en wijzer was dan hijzelf om met hem mee te reizen.

Het duurde niet lang voordat hij het geluk had een oude man te ontmoeten die zijn vrouw en kinderen vele jaren eerder in een ver land had achtergelaten, toen hij de wereld in trok om zijn geluk te zoeken, wat hij echter nooit vond.

BokRobot · Pagina 13 / 21

Hij stemde ermee in Fortunatus terug naar Cyprus te vergezellen, maar alleen op voorwaarde dat hij eerst een paar weken naar huis mocht reizen voordat ze naar zo’n vreemd en afgelegen eiland zouden varen.

Fortunatus ging akkoord met het voorstel, en omdat hij altijd van iets nieuws hield, zei hij dat hij mee zou gaan.

De reis was lang, en ze moesten vele grote rivieren oversteken, hoge bergen beklimmen en hun weg vinden door dichte bossen voordat ze uiteindelijk het kasteel van de oude man bereikten. Zijn vrouw en kinderen hadden de hoop hem ooit nog te zien bijna opgegeven, en ze stroomden vol enthousiasme om hem heen. Het duurde niet langer dan vijf minuten voordat Fortunatus verliefd werd op de jongste dochter, het mooiste mens op de hele wereld, die Cassandra heette.

BokRobot · Pagina 14 / 21

«Geef haar aan mij als vrouw,» zei hij tegen de oude man, «en laten we allemaal samen naar Famagosta reizen.»

Er werd vervolgens een schip gekocht dat groot genoeg was voor Fortunatus, de oude man en zijn vrouw, en hun tien kinderen – vijf zonen en vijf dochters. De dag voordat ze vertrokken, werd het huwelijk met grootse vreugde gevierd, en iedereen geloofde dat Fortunatus zeker een vermomde prins was.

Toen ze Cyprus bereikten, hoorde hij tot zijn verdriet dat zowel zijn vader als zijn moeder waren overleden. Een tijdlang sloot hij zich op in het huis en wilde niemand zien, vol schaamte omdat hij hen al die jaren had verwaarloosd.

BokRobot · Pagina 15 / 21

Vervolgens vroeg hij aan de oude man en zijn vrouw om bij hem te blijven en de plaats van zijn ouders in te nemen.

Twaalf jaar lang leefden Fortunatus, Cassandra en hun twee kleine zoons gelukkig in Famagosta. Ze hadden een prachtig huis en alles wat ze zich maar konden wensen. Toen de zusters van Cassandra trouwden, zorgde hun gezamenlijke vermogen ervoor dat elk van hen een aanzienlijk fortuin kreeg.

Uiteindelijk werd Fortunatus het echter beu om thuis te blijven en kreeg hij zin om weer de wereld te ontdekken. Cassandra huilde veel toen hij haar over zijn wens vertelde, en hij had grote moeite om haar over te halen om ermee in te stemmen.

BokRobot · Pagina 16 / 21

Toen hij beloofde na twee jaar terug te keren, stemde ze ermee in dat hij mocht vertrekken. Voordat hij vertrok, liet hij haar drie kisten met goud zien die zich bevonden in een kamer met een ijzeren deur en muren die twaalf voet dik waren.

«Als mij iets zou overkomen,» zei hij, «en ik nooit terugkeer, houd dan een van de kisten voor jezelf, en geef de andere twee aan onze twee zonen.» Vervolgens omarmde hij hen allen en ging hij met het schip naar Alexandrië.

De wind was gunstig, en binnen enkele dagen voeren ze de haven binnen. Daar werd Fortunatus door een man die hij op het land had ontmoet, geïnformeerd dat als hij in de stad goed ontvangen wilde worden, hij moest beginnen met het geven van een mooi geschenk aan de sultan.

BokRobot · Pagina 17 / 21

«Dat is makkelijk,» zei Fortunatus, en ging een juwelierswinkel binnen, waar hij een groot gouden beker kocht die vijfduizend pond kostte. Dit geschenk beviel de sultan zo goed dat hij beval dat er honderd vaten specerijen aan Fortunatus zouden worden gegeven.

Fortunatus laadde ze aan boord van het schip en gaf de kapitein de opdracht om terug te keren naar Cyprus en ze aan zijn vrouw Cassandra te overhandigen. Vervolgens kreeg hij audiëntie bij de sultan en vroeg om toestemming om door het land te reizen, wat de sultan hem graag verleende. Bovendien gaf hij hem enkele brieven mee voor de heersers van andere landen die Fortunatus wellicht zou bezoeken.

BokRobot · Pagina 18 / 21

Vol vreugde over het gevoel weer vrij te zijn om door de wereld te wandelen, vertrok Fortunatus op reis zonder een dag te verliezen. Van hof tot hof reisde hij, en verbaasde iedereen met zijn prachtige kleding en de schitterende geschenken die hij gaf. Uiteindelijk werd hij net zo moe van het reizen als hij moe was geweest van thuisblijven, en keerde terug naar Alexandrië, waar hij hetzelfde schip vond dat hem van Cyprus had gebracht, in de haven liggen. Natuurlijk was het eerste wat hij deed, de sultan groeten, die gretig was om over zijn avonturen te horen.

BokRobot · Pagina 19 / 21

Toen Fortunatus alles had verteld, zei de sultan: «Wel, je hebt veel wonderlijke dingen gezien, maar ik heb iets om je te laten zien dat nog wonderlijker is.» En hij leidde hem een kamer binnen waar edelstenen in stapels langs de muren lagen. Fortunatus was er helemaal door verblind, maar de sultan ging zonder te stoppen verder en opende een deur helemaal achterin. Voor zover Fortunatus kon zien, was de kast helemaal leeg, behalve een kleine rode hoed, zoals soldaten in Turkije dragen.

«Kijk naar deze,» zei de sultan.

«Maar er is niets bijzonder waardevols aan,» antwoordde Fortunatus. «Ik heb vandaag tientallen betere hoeden gezien dan deze.»

BokRobot · Pagina 20 / 21

«Ach,» zei de sultan, «je weet niet waar je het over hebt. Wie deze hoed opzet en zich naar een plek wenst, is daar in een oogwenk.»

«Maar wie heeft die gemaakt? » vroeg Fortunatus.

«Dat kan ik je niet zeggen,» antwoordde de sultan.

«Is die zwaar om op te zetten? » vroeg Fortunatus.

«Nee, heel licht,» antwoordde de sultan. «Voel maar eens.»

Fortunatus nam de hoed en zette die op zijn hoofd, en zonder erover na te denken wenste hij zich terug naar het schip dat naar Famagosta zou varen. Binnen een seconde stond hij bij de boeg, terwijl het anker werd opgeheven, en terwijl de sultan zijn dwaasheid betreurde dat hij Fortunatus de hoed had laten proberen, voer het schip richting Cyprus.

Toen het duidelijk werd, vond Fortunatus zijn vrouw en kinderen in goede gezondheid, maar de twee ouderen waren dood en begraven. Zijn zonen waren groot en sterk geworden, maar in tegenstelling tot hun vader hadden ze geen wens om de wereld te zien, en vonden hun grootste vreugde in jagen en riddertoernooien. Meestal was Fortunatus tevreden om thuis in rust te zijn, en als onrust hem overviel, kon hij een paar uur weggaan zonder gemist te worden, dankzij de luw, die hij nooit naar de sultan terugstuurde.

BokRobot · Pagina 21 / 21

Naarmate hij ouder werd, voelde hij dat hij nog maar weinig dagen te leven had. Hij stuurde naar zijn twee zonen, liet hen de portemonnee en de luw zien, en zei tegen hen: «Scheid u nooit van deze kostbare bezittingen.

Ze zijn meer waard dan al het goud en het land dat ik achterlaat. Maar vertel nooit het geheim, zelfs niet aan uw vrouw of uw beste vriend. Deze portemonnee heeft me veertig jaar lang goed gediend, en niemand weet waar ik mijn rijkdom vandaan heb.» Toen stierf hij en werd begraven naast zijn vrouw Cassandra, en men rouwde om hem in Famagosta gedurende vele jaren.

BokRobot

BokRobot

BokRobot brings together books and fairy tales to read and explore. Discover a growing collection, or create books and fairy tales of your own.

More books you might like